eissopost.nl

Eerder verschenen in GroenLinks magazine

TE MOOI OM WAAR TE ZIJN?

Gelukkig hoeven we ons niet met de hele rijstebrijberg boeken over management bezig te houden, maar Semco-stijl is een andere zaak. De Braziliaan Ricardo Semler schijnt zijn bedrijf, Semco, in een uniek democratisch, mensvriendelijk én economisch succesvol concern veranderd te hebben. Brazilië’s Ondernemer van het Jaar 1990, toegejuicht door groepen radicale arbeiders. Te mooi om waar te zijn dus, en dat maakt nieuwsgierig. Wordt ons hier net zo’n bedrieglijke idylle voorgeschoteld als het China van Mao, het Samoa van Margaret Mead? Bestaat Semco echt, of is het boek een vermomde utopische roman?

Semlers verhandeling blijkt overtuigend en sympathiek, misschien wat popi geschreven te zijn. Weinig clichématig gejubel, veel concrete voorbeelden van veranderingen binnen Semco-afdelingen, vaak op initiatief van groepen werknemers. Behalve hiërarchieën zijn ook bureaucratie, uiterlijk vertoon en tijdverslinders als lange vergaderingen en zakenlunches tot een minimum teruggebracht – en niemand mist ze. Alle informatie is voor iedereen beschikbaar.

Gelukkig zijn er ook redenen tot kritiek. Zo juicht Semler over werknemers die uit zichzelf nachtenlang overwerken. Is dat dan zijn doel? Zelf heeft hij het bestaan van een workaholic al jaren verlaten. Ook is duidelijk dat veel mensen graag bij Semco willen werken. Heeft dat niet tot gevolg dat Semler de beste krachten om zich heen kan verzamelen en de rest aan de genade van autoritaire werkgevers overlaat? Over armoedebestrijding en milieubehoud staat weinig in het boek, maar de Semco-stijl is er niet direct mee in strijd. Semler raadt de lezer trouwens af zijn ideeën letterlijk over te nemen. Elke groep mensen, elk land heeft een andere cultuur die om andere oplossingen vraagt.

Dit boek is een aanrader voor iedereen die zich met arbeidsverhoudingen en democratisering bezighoudt. Of die denkt dat menswaardige omstandigheden en succesvol ondernemen ten koste van elkaar moeten gaan.

Ricardo Semler, Semco-stijl. Uit het Engels vertaald. Amsterdam (Forum)1993. 293 pag., f 25,-